ขนาดของปูที่เริ่มเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์
ดัชนีที่บอกให้ทราบว่าปูทะเลขนาดไหนได้เริ่มเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์นั้นได้แก่ ลักษณะของจับปิ้ง ปูเพศเมีย ความสัมพันธ์ระหว่างขนาดของจับปิ้งกับความกว้างของกระดอง ความสัมพันธ์ระหว่างส่วนกว้างที่สุดของจับปิ้งปล้องที่ห้าและความกว้างระหว่างฐานจับปิ้งคู่ที่ห้า การพัฒนาของรังไข่และน้ำเชื้อ ขนาดของก้าม และความสัมพันธ์ระหว่างกระดองและน้ำหนัก เป็นต้น
ลักษณะของจับปิ้งปูเพศเมีย
จับปิ้งของปูเพศเมียจะเปลี่ยนแปลง ลักษณะ ขนาด และสีทุกครั้งเมื่อปูลอกคราบ ดังนั้นลักษณะ ขนาด และ สีของจับปิ้ง สามารถใช้เป็นตัวกำหนดความสมบูรณ์ทางเพศของปูทะเลเพศเมียได้ดังนี้
ความสมบูรณ์เพศขั้นขั้นที่ 1 : ระยะนี้จับปิ้งมีรูปร่างแคบ ยาวเรียว ปูดำตัวเมียในระยะนี้จะมีความกว้างของกระดองระหว่าง 5.5-8.5 ซ.ม. ส่วนปูขาวหรือปูทองหลางจะมีขนาดประมาณ 7.9-9.0 ซ.ม. ในขั้นนี้ปูลอกคราบหลายครั้ง ทุกครั้งรูปร่าง และลักษณะของจับปิ้งจะเปลี่ยนแปลงไปเล็กน้อย ส่วนกว้างขยายออก ปูในขั้นนี้ยังโตไม่ได้ขนาดสืบพันธุ์
ความสมบูรณ์เพศขั้นที่ 2 : ระยะนี้ขนาดของจับปิ้งจะใหญ่ขึ้นแต่ยังไม่เต็มส่วนอก ขอบของจับปิ้งมีลักษณะโค้งออก มีขนสั้น ๆ สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่า ส่วนท้อง มีสีคล้ำกว่าปูตัวเมียขั้นที่ 1 ชาวประมงเรียกว่าปูเพศเมียที่ยังไม่สมบูรณ์เพศในระยะนี้ว่าปูกะเทย เพราะจับปิ้งของปูเพศเมียในระยะนี้มีลักษณะก้ำกึ่งระหว่างปูเพศผู้และปูเพศเมีย เมื่อเปิดส่วนท้องออกจะเห็น pleopod มีขนสั้น ๆ ปูดำในระยะนี้จะมีขนาดกระดองกว้างระหว่าง 7.4-9.6 ซ.ม. ถ้าเป็นปูขาวจะมีขนาดประมาณ 9.0-12.0 ซ.ม. เมื่อลอกคราบแล้วจะเป็นตัวเมียขั้น 3
ความสมบูรณ์เพศขั้นที่ 3 : ขอบของจับปิ้งจะโค้งออกคล้ายวงกลม คลุมเต็มส่วนอก ที่ขอบมีขนยาวโดยรอบ ชาวประมงเรียกปูทะเลเพศเมียในระยะนี้ว่าปูแม่หม้าย หรือแม่กะแชง เป็นระยะของปูที่รังไข่ได้พัฒนาอยู่ระหว่างขั้นที่ 3 และขั้นที่ 4 ถ้าเป็นปูดำจะพบในปูขนาดกระดองกว้างระหว่าง 9.4-13.4 ซ.ม.ขึ้นไป ส่วนปูขาวจะมีขนาดกระดองกว้างประมาณ 12.0-14.0 ซ.ม.ขึ้นไป เป็นระยะที่ปูทะเลเพศเมียเริ่มเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ อวัยวะเพศเมียได้พัฒนาอย่างสมบูรณ์ ถ้าได้รับการผสมพันธุ์กับปูเพศผู้ รังไข่จะพัฒนา ภายในกระดอง ที่เรียกกันว่าปูไข่
รยางค์ช่วยในการสืบพันธุ์
ปูเพศผู้เมื่อเปิดจับปิ้งออกจะพบขาว่ายน้ำคู่ที่ 1-2 คู่ (pleopod) ที่ได้พัฒนาและเปลี่ยนรูปทำหน้าที่ช่วยในการผสมพันธุ์ คู่แรกยาวมีรูปร่างคล้ายกฤช คดงอ ปลายเรียวแหลม มีหนามเล็ก ๆ และจะมีขนาดเล็กมากที่ส่วนปลาย อวัยยะเพศคู่ยาวนี้มีหน้าที่ช่วยส่งน้ำเชื้อตัวผู้เข้าไปในช่องเปิดของปูตัวเมีย ซึ่งอยู่ที่บริเวณอกปล้องที่ 3 มีลักษณะเป็นรูรีขอบหนา คู่ที่สองสั้นมีความยาวประมาณครึ่งหนึ่งของคู่แรก ที่โคนมีหนามเล็ก ๆ จำนวนมากมีหน้าที่สำหรับยึดเหนี่ยวตัวเมียในขณะจับคู่ รยางค์คู่นี้จึงมีชื่อเฉพาะตามหน้าที่ว่า gonopod
สำหรับปูเพศเมีย ขาว่ายน้ำคู่ที่ 2-5 ได้เปลี่ยนรูปไปทำหน้าที่ในการอุ้มไข่ รยางค์แต่ละคู่มีสองแขนง คือแขนงอันนอก (exopodites) และแขนงอันใน (endopodites) แขนงแต่ละคู่ มีลักษณะเป็นแผงคล้ายขนนก ขนแต่ละเส้นยาวประมาณ 1 ซ.ม. ขนนี้จะขยายใหญ่ขึ้นในฤดูที่ปูผสมพันธุ์ เมื่อไข่ได้พัฒนาเจริญเต็มที่และได้รับการผสมกับน้ำเชื้อแล้ว และจะถูกส่งไปติดไว้กับขนที่แขนงในบริเวณหน้าอก ขนเส้นหนึ่งจะสามารถยึดไข่ได้ประมาณ 145 ฟอง โดยมีจับปิ้งช่วยป้องกัน มิให้ไข่หลุดกระจายเมื่อปูเคลื่อนไหว ไข่จะวิวัฒนาการไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งฟักเป็นตัวอ่อน
ความสัมพันธ์ระหว่างขนาดของจับปิ้งกับความกว้างของกระดอง
ความกว้างจับปิ้งของปูทะเลปล้องที่ 5 มีความสัมพันธ์โดยตรงกับความกว้างของกระดอง เมื่อปูมีขนาดใหญ่ขึ้นความกว้างของกระดองและจับปิ้งปล้องที่ 5 จะมีขนาดใหญ่ขึ้นตามสัดส่วนที่สัมพันธ์กัน ถ้าใช้ความสัมพันธ์นี้เป็นดัชนีกำหนดความสมบูรณ์เพศของปูเพศเมีย จะพบว่าปูดำเพศเมียที่มีจับปิ้งขั้นที่ 3 จะมีขนาดความกว้างของกระดองระหว่าง 9.0-9.9 ซ.ม. ซึ่งเป็นขนาดของปูที่เริ่มเข้าวัยเจริญพันธุ์
นอกจากการใช้ลักษณะของจับปิ้งของปูเป็นดัชนีในการกำหนดความสมบูรณ์เพศของปูเพศเมียแล้ว ยังมีการใช้ความสัมพันธ์ระหว่างส่วนกว้างที่สุดของจับปิ้งปล้องที่ 5 และ ความกว้างของฐานจับปิ้งระหว่างขาเดินคู่ที่ 5 ก็สามารถใช้เป็นดัชนีในการกำหนดขนาดของปูที่เริ่มเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ ได้
ดัชนีการเจริญเติบโตของรังไข่
ดัชนีการพัฒนาของรังไข่ (Gonad somatic index) สามารถนำไปใช้บอกระยะการเจริญเติบโตของรังไข่ของปูเพศเมียได้ จากปูทะเลเพศเมียจำนวน 446 ตัว ที่จับได้ในป่าชายเลนคลองหงาว จังหวัดระนอง พบว่าประมาณร้อยละ 15.92 เป็นปูที่อยู่ในระยะการพัฒนาของรังไข่ขั้นที่ 1 มีค่าดัชนีการพัฒนาของรังไข่ระหว่าง 0.08-0.53 ประมาณร้อยละ 32.06 เป็นปูที่อยู่ในระยะการพัฒนาของรังไข่ขั้นที่ 2 มีค่าดัชนีการพัฒนาของรังไข่ระหว่าง0.54-0.95 ประมาณร้อยละ 11.9 เป็นปูที่อยู่ในระยะการพัฒนาของรังไข่ขั้นที่ 3 มีค่าดัชนีการพัฒนาของรังไข่ระหว่าง 0.96-3.17 และประมาณร้อยละ 27.80 เป็นที่อยู่ในระยะการพัฒนาของรังไข่ขั้นที่ 4 มีค่าดัชนีการพัฒนาของรังไข่ระหว่าง 3.18-12.97
การพัฒนาของรังไข่และน้ำเชื้อ
การพัฒนาไข่และน้ำเชื้อสามารถใช้เป็นดัชนีบอกขนาดของปูที่จะถึงวัยเจริญพันธุ์ได้ ปูทะเลเพศเมียที่เริ่มเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์รังไข่จะพัฒนาอยู่ในขั้นที่สี่มีขนาดความกว้างกระดองระหว่าง 8.4-11.5 ซ.ม.เฉลี่ย 9.9 ซ.ม ปูเพศผู้เมื่อถึงวัยเจริญพันธุ์จะมีน้ำเชื้อตัวผู้สมบูรณ์
ขนาดของก้าม
ขนาดของก้าม(ส่วนกว้างสุดของก้ามส่วนที่เรียกว่า propodus) จะสัมพันธ์โดยตรงกับความกว้างของกระดอง เมื่อปูลอกคราบมีขนาดใหญ่ขึ้นขนาดของก้ามและความกว้างของกระดองจะมีขนาดใหญ่ขึ้นตามสัดส่วนที่สัมพันธ์กัน ดังนั้นความสัมพันธ์ของขนาดของก้ามและความกว้างของกระดองของปูที่ลอกคราบครั้งหลังสุดก่อนที่จะจับคู่ผสมพันธุ์สามารถใช้เป็นดัชนีในการแยกปูวัยเจริญพันธุ์ออกจากปูเต็มวัยได้
ปูเพศผู้
W = 0.097131 (CW) 3.36994
log (w) = 3.3699 log
(CW) - 1.101264 r 2 =
0.9052 (n= 4,455)
ปูเพศเมีย W = 0.559879 (CW) 2.55988
log (w) =
2.55988 log (CW) - 0.31820 r 2 = 0.9184 (n=
3,675)
ปูทะเลที่มีอายุเท่ากัน ปูเพศผู้จะมีน้ำหนักมากกว่าปูเพศเมีย เช่นปูขนาดระหว่าง 9.0-11.0 ซ.ม. ปูเพศผู้จะมีน้ำหนักประมาณ 150-320 ก. ส่วนปูเพศเมียจะมีน้ำหนักประมาณ 135-235 ก อัตราส่วนระหว่าง น้ำหนัก และ ความกว้างของกระดองนั้นสามารถนำไปใช้เป็นดัชนี บอกขนาดของปูทะเลวัยวัยเจริญพันธุ์วัยได้ ปูขนาดเดียวกัน อัตราส่วนระหว่างน้ำหนักและความกว้างของกระดองของปูเพศเมียจะมีค่ามากกว่าปูเพศผู้ แต่เมื่อปูเติบโตมีขนาดประมาณ 9.0 ซ.ม. ปูเพศผู้จะมีน้ำหนักมากกว่าปูเพศเมีย อัตราส่วนของน้ำหนักและความกว้างของกระดองของปูเพศเมียจะน้อยกว่าปูเพศผู้
ขนาดของปูทะเลที่เริ่มเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์จะแตกต่างกันไปตามชนิดของปู ขนาดของปูดำของไทยที่เริ่มเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ครั้งแรกจะมีขนาดกระดองกว้างระหว่าง 8.8-11.5 ซ.ม.
ภาพ ความสัมพันธ์ระหว่างขนาดและน้ำหนักของปูทะเล
|
Home
ปูทะเล
Print
Page Top